by 
Ο πόνος στην πτέρνα είναι ένα από τα συχνότερα προβλήματα του άκρου ποδός. Πολλοί ασθενείς που πραγματοποιούν ακτινογραφία μαθαίνουν ότι έχουν «άκανθα πτέρνας» και θεωρούν ότι αυτή η μικρή οστική προεξοχή είναι η αιτία του πόνου τους.
Στην πραγματικότητα, η εικόνα είναι λίγο πιο σύνθετη.
Η άκανθα πτέρνας συχνά συνυπάρχει με πελματιαία απονευρωσίτιδα, τη φλεγμονή της πελματιαίας απονεύρωσης – του ισχυρού συνδετικού ιστού που εκτείνεται από την πτέρνα προς τα δάκτυλα του ποδιού. Η παρουσία μιας άκανθας στην ακτινογραφία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτή είναι και η πηγή του πόνου. Η πελματιαία απονευρωσίτιδα αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες πόνου στην κάτω και έσω επιφάνεια της πτέρνας.
Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι ο πόνος στα πρώτα βήματα το πρωί ή μετά από παρατεταμένη ακινησία, ο οποίος συχνά μειώνεται αφού ο ασθενής κινηθεί για λίγη ώρα.
Τι είναι τα κρουστικά κύματα;
Η θεραπεία με εξωσωματικά κρουστικά κύματα (Extracorporeal Shock Wave Therapy – ESWT) είναι μία μη επεμβατική μέθοδος κατά την οποία ειδική συσκευή μεταφέρει ακουστικά κύματα υψηλής ενέργειας στην περιοχή που παρουσιάζει το πρόβλημα.
Στην καθημερινή γλώσσα η θεραπεία συχνά αναφέρεται ως «κρουστικός υπέρηχος», όμως ο ακριβέστερος επιστημονικός όρος είναι «θεραπεία με κρουστικά κύματα».
Τα κρουστικά κύματα δεν λειτουργούν όπως ο συμβατικός θεραπευτικός υπέρηχος. Προκαλούν μηχανικά ερεθίσματα στους ιστούς, με στόχο να ενεργοποιηθούν βιολογικοί μηχανισμοί επούλωσης και μείωσης του πόνου.
Διαμαγνητικά κρουστικά κύματα: η τεχνολογία που χρησιμοποιούμε στο ΦΥΣΙΟΡΑΜΑ
Στο ΦΥΣΙΟΡΑΜΑ χρησιμοποιούμε διαμαγνητική τεχνολογία κρουστικών κυμάτων (Diamagnetic Shock Wave Therapy), μία σύγχρονη εξέλιξη της θεραπείας με εστιασμένα κρουστικά κύματα.
Σε αντίθεση με τις συμβατικές συσκευές κρουστικών κυμάτων, το σύστημα διαμαγνητικής τεχνολογίας επιτρέπει μεγαλύτερο έλεγχο του τρόπου με τον οποίο το κύμα εστιάζεται και μεταδίδεται στους ιστούς. Αυτό επιτρέπει την εφαρμογή της θεραπευτικής ενέργειας στην επιθυμητή περιοχή, με ιδιαίτερα καλή ανοχή από τον ασθενή.
Ένα σημαντικό πλεονέκτημα της συγκεκριμένης τεχνολογίας είναι ότι η εφαρμογή είναι πρακτικά ανώδυνη για τη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών, σε αντίθεση με ορισμένες συμβατικές μορφές κρουστικών κυμάτων που μπορεί να προκαλέσουν σημαντική ενόχληση κατά τη συνεδρία.
Έτσι, στην αντιμετώπιση της πελματιαίας απονευρωσίτιδας και της συμπτωματικής άκανθας πτέρνας μπορούμε να εφαρμόσουμε τα κρουστικά κύματα χωρίς η θεραπεία να αποτελεί από μόνη της μια δυσάρεστη ή επώδυνη διαδικασία για τον ασθενή.
Τα κρουστικά κύματα εξαφανίζουν την άκανθα;
Όχι. Στόχος της θεραπείας δεν είναι να “σπάσει” ή να αφαιρέσει την οστική άκανθα.
Η θεραπεία απευθύνεται κυρίως στους ιστούς γύρω από την περιοχή και ιδιαίτερα στην πελματιαία απονεύρωση, όταν αυτή παρουσιάζει χρόνια συμπτωματολογία.
Επομένως, το επιθυμητό αποτέλεσμα δεν είναι να αλλάξει απαραίτητα η ακτινογραφία, αλλά να:
- μειωθεί ο πόνος,
- βελτιωθεί η φόρτιση του ποδιού,
- αυξηθεί η δυνατότητα βάδισης και άσκησης,
- και αποκατασταθεί σταδιακά η φυσιολογική λειτουργία.
Είναι αποτελεσματική η θεραπεία;
Τα κρουστικά κύματα έχουν μελετηθεί εκτενώς στην πελματιαία απονευρωσίτιδα, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη συντηρητική αντιμετώπιση.
Πρόσφατες συστηματικές ανασκοπήσεις δείχνουν ότι τα κρουστικά κύματα μπορεί να προσφέρουν κλινικά σημαντική μείωση του πόνου και βελτίωση της λειτουργικότητας σε αρκετούς ασθενείς με πελματιαία απονευρωσίτιδα. Σε μετα-ανάλυση του 2024, μάλιστα, τα κρουστικά κύματα παρουσίασαν καλύτερα αποτελέσματα στους τρεις μήνες από τις εγχύσεις κορτικοστεροειδών σε πόνο και λειτουργικότητα.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν είναι ίδια σε όλους τους ασθενείς, και υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των θεραπευτικών πρωτοκόλλων. Ως εκ τούτου, η ESWT δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μία «μαγική» ή απομονωμένη θεραπεία.
Η ολοκληρωμένη φυσικοθεραπευτική αντιμετώπιση
Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα καλύτερα αποτελέσματα επιτυγχάνονται όταν τα κρουστικά κύματα αποτελούν μέρος ενός συνολικού προγράμματος αποκατάστασης και όχι τη μοναδική παρέμβαση.
Μετά τη φυσικοθεραπευτική αξιολόγηση, το πρόγραμμα μπορεί να περιλαμβάνει:
- διατάσεις της πελματιαίας απονεύρωσης και των μυών της γαστροκνημίας,
- προοδευτική ενδυνάμωση των μυών του ποδιού και της ποδοκνημικής,
- κατάλληλη διαχείριση της φόρτισης και των δραστηριοτήτων,
- αξιολόγηση υποδημάτων και, όπου χρειάζεται, χρήση κατάλληλων ορθωτικών μέσων,
- σταδιακή επιστροφή στη βάδιση, την άσκηση ή τον αθλητισμό.
Οι σύγχρονες κλινικές οδηγίες για την πελματιαία απονευρωσίτιδα δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στη θεραπευτική άσκηση, στις διατάσεις, και στη σωστή διαχείριση των μηχανικών φορτίων.
Πότε πρέπει να εξετάζεται η εφαρμογή κρουστικών κυμάτων;
Η θεραπεία είναι περισσότερο κατάλληλη όταν έχει προηγηθεί σωστή διάγνωση και ο πόνος επιμένει παρά την αρχική συντηρητική αντιμετώπιση.
Δεν είναι κάθε πόνος στην πτέρνα πελματιαία απονευρωσίτιδα. Παρόμοια συμπτώματα μπορεί να προέρχονται από άλλες καταστάσεις, όπως προβλήματα του λιπώδους σώματος της πτέρνας, ερεθισμό νεύρου ή ακόμη και κάταγμα κόπωσης.
Για τον λόγο αυτό, πριν επιλεγεί οποιαδήποτε θεραπεία, είναι σημαντικό να προηγείται κλινική αξιολόγηση και εξατομικευμένος σχεδιασμός του προγράμματος αποκατάστασης.
Συμπέρασμα
Η θεραπεία με κρουστικά κύματα μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για ασθενείς με επίμονο πόνο στην πτέρνα λόγω πελματιαίας απονευρωσίτιδας.
Δεν στοχεύει στην «εξαφάνιση» της άκανθας, αλλά στη μείωση του πόνου και στη βελτίωση της λειτουργίας των προσβεβλημένων ιστών.
Στο ΦΥΣΙΟΡΑΜΑ, η εφαρμογή κρουστικών κυμάτων εντάσσεται σε ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας, το οποίο συνδυάζει την κατάλληλη θεραπευτική παρέμβαση με άσκηση και σταδιακή επαναφόρτιση, με στόχο όχι μόνο την προσωρινή ανακούφιση αλλά και την αποκατάσταση της λειτουργικότητας.
Βιβλιογραφία
- Koc TA Jr, Bise CG, Neville C, et al. Heel Pain – Plantar Fasciitis: Revision 2023. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy. 2023;53(12):CPG1–CPG39.
- Tung WS, Daher M, Covarrubias O, et al. Extracorporeal shock wave therapy shows comparative results with other modalities for the management of plantar fasciitis: A systematic review and meta-analysis. Foot and Ankle Surgery. 2025.
- Cortés-Pérez I, Moreno-Montilla L, Ibáñez-Vera AJ, et al. Efficacy of extracorporeal shockwave therapy, compared to corticosteroid injections, on pain, plantar fascia thickness and foot function in patients with plantar fasciitis: A systematic review and meta-analysis. Clinical Rehabilitation. 2024;38(8):1023–1043.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Extracorporeal shockwave therapy for refractory plantar fasciitis. HealthTech Guidance 200.